Adonis
- bazı kaynaklarda Afrodit'in oğlu, bazılarında ise sevdiği kişi olarak
gösterilmektedir. Mitolojide güzelliği ile meşhur bir delikanlıdır,
hakkında çeşit çeşit rivayetler vardır. Yunalılar onu çiçekli ve neşeli
ilkbaharın sembolü olarak kabul ederlerdi. Bir rivayete göre Adonis
vahşi domuz avı sırasında ölmüştü. Afrodit bu acıya dayanamamış, Zeus'tan
onu görmesine izin vermesini rica etmiş. Zeus Adonis'e yılın bir kısmını
Afrodit'in yanında, geri kalan kısmını ise yer altı ölüler dünyasında
geçirmesini izin vermişti. Adonis saklandığı yer altı dünyasından çıktığı
zaman güzel günler başlıyor, çiçekler açıyor, ilkbahar başlıyordu. Onun
hayatı tıpkı çiçekler gibi sınırlıydı, kısa sürüyordu. Çünkü Adonis
açılıp güldüğü, gençliğin en güzel ve parlak çağına ulaştığı gün ölüyordu.
Onun ölümüyle Afrodit ve periler yas tutar, göz yaşı dökerlerdi. Neşeli
ilkbahar ve yaz mevsiminden sonra bu nedenle kasvetli ve yağmurlu son
bahar gelir.
Agamemnon - Yunan mitolojisinde Miken kralı, Sparta Kralı Menelaos'un
büyük kardeşi, orduları Truva (Troya) savaşına götüren kumandan. Atreus
ve Aerope'nin oğludur. Yunan orduları Avlid'de Truva'ya yola çıkmak
için toplandıklarında hiç rüzgar olmadığına göre Agamemnon Av Tanrısı
Artemis rüzgarları serbest bıraksın diye kızı Iphigenia'yı kurban verdi.
İphigenia, kurban olarak kesileceği sırada Artemis, bir dişi geyik göndererek
kızın yerine onu kurban ettirtti ve kızı Artemis tapınağına rahibe yaptı.
Böylece Artemis rüzgarları serbest bıraktı. Truva savaşında kazanılan
zaferden sonra Agamemnon güzel Kasandra'yı da yanına alıp evine döndü.
Agememnon'un karısı Klytaimnestra sevgilisi Aigisthos ile birlikte Agememnon'u
öldürdüler. Oğlu Orestes sonradan babasının intikamını aldı ve annesi
ile sevgilisini öldürdü.
Agathodaimon - Eski Yunan aile inançlarında toprağa bereket,
şehirlere bolluk veren Lütuf Tanrısıdır. Yunanca Agatha - iyi; daimon
- ruh anlamına gelir. Eski bir Yunan yazarı onun bir elinde şarap kadehi,
diğer elinde ise buğday başakları tutan bir insan şeklinde göründüğünü
anlatır. Sık sık Agathodaimon'un yılan (eve bereket getiren sembol)
şeklinde olduğu düşünülürdü.
Aias - (Aiaks, Ayaks) Troya savaşının iki kahramanının adı. Büyük
Ayaks Salamis Kralı Telamon'un oğludur. Akhilleus'tan sonra ikinci büyük
kahraman olarak anılmaktadır. Akhilleus öldükten sonra onun savaştan
elde ettikleri Odysseus'a verilince Ayaks intihar etti. Küçük Ayaks
Lokris'li oğludur, cesurluğu ve hızlı koşması ile ün kazanmıştı. Troya
savaşına kırk gemi ile katılmıştır.
Aigeus - (Eegeus) - Atina Kralı Theseus'un babası. Theseus Minotauros'a
karşı kazandığı zaferden dönerken, gemisine zafer işareti olarak beyaz
yelken çekmediği için, babası oğlunun yenildiğini zannederek kendini
denize attı, intihar etti. O günden beri bu denize Ege Denizi dendi.
Akheron - (Akheront) Antik mitolojide yer altı dünyasının, cehennemin
ırmağı. Aynı zamanda Akherus bataklığından çıkan ve İonia (Yunan) denizine
dökülen katranlı bir nehre de verilen addır.
Akhilleus - (Achilles) Peleus ile Tethys'in oğlu. Homeros'un
İlyada'sı ile başka epopelerde adı geçen ünlü Yunan kahramanı. Annesi
Tethys onu yara almaz kılmak için, topuğundan tutarak Styks ırmağına
daldırdı. Bu sebepten kahramanın, suya batmamış olan topuğundan başka,
hiçbir yerine ok işlemez, kılıç kesmezdi. Onu Kentor Khiron eğitti,
ok atmasını, yara tedavisini öğretti. Onu cesur, atılgan bir kahraman
yapmak için, aslan iliği ile besledi. Bu yüzden Akhilleus, altı yaşına
basınca, aslanları öldürmeye, koşan geyikleri yakalamaya başladı. Akhilleus'i
Troya savaşında savaşması için ikna etmek pek zor olmadı. Kaderinde
iki hayattan biri vardı - ya kısa, fakat şan ve şerefli bir hayat sürecek,
yada uzun, fakat sönük yaşayacaktı. Akhilleus tereddüt etmeden birinciyi
seçti ve kaderini belirlemiş oldu, Paris tarafından öldürüldü. Homeros'a
göre Akhilleus Yunanların en büyük kahramanıdır.
Akteon - (Aktaion, Aktaeon) Aristeos ile Kadmos'un kızı Autonoe'nin
oğludur. Yunan mitolojisinde ünlü bir avcıdır. Rivayete göre Akteon
Av Tanrıçası Artemis'i yüzerken çıplak gördüğü için Artemis onu geyiğe
çevirdi.
Alkestis - (Alceste) - Apias ile Anaksibia'nın kızı ve Kral Admestos'un
karısı. Apollon oğlunun öcünü almak için Kyklopları öldürdüğünde ölümlü
birine hizmet etmek üzere cezalandırılmış ve Admestos'un sürülerine
çobanlık etmeye gönderilmişti. Hizmeti sırasında Admestos'un geniş kalpliliği
karşısında etkilenmiş ve Moirlerden onun yaşamını uzatmalarını istemişti.
Moirlerin bir şartı vardı; eğer Admestos'un yerine bir kişi kendini
feda edip yaşamından vazgeçerse Apollon'un bu isteği yerine gelecekti.
Kendini feda eden kişi karısı Alkestis oldu. Rivayete göre Alkestis'in
bu fedakarlığından etkilenen yer altı Tanrıları onu yeniden yaşama döndürmüşler.
Başka bir rivayete göre ise Alkestis'i yaşama Herakles döndürdü.
Alkyone - (Halkyone) - Rüzgarların Tanrısı (Ailos - Eole)'nin
kızı ve Keyk'ın karısı. Keyk, bir deniz kazasında öldüğünde karısı Halkyone,
kocasının yokluğuna dayanamadı. O da kendisini kaldırdı, denize attı.
Tethys, birbirine bağlı olan bu eşlere acıdı, onları Halkiyon adı verilen
bir çift deniz kuşuna çevirdi. Kış ortasındaki 2 güneşli haftaya Halkiyon
günleri adını verdiler. Söylentilere göre bu günlerde Halkyone'nin dalgaların
üzerindeki yuvasında yumurtalarını bırakabilmesi için Eole rüzgarları
dindirir.
Amaltheia - Zeus'u sütüyle beslemiş olan keçi. Rheia Zeus'u Girit
adasında bir mağarada Kronos'tan sakladı. Zeus burada sihirli keçi Amaltheia'nın
sütü ile beslendi.
Amazonlar - Amazonlar, mitoloji kahramanlarına denk savaşçı kadınlardır.
Eski Anadolu'nun kuzeydoğusunda Karadeniz kıyısına yakın bir yerde yaşadıkları
düşünülür. Aralarında hiç erkek bulunmayan bu kadınlar, müstakil bir
devlet kurmuş, Thermodon (Terme Çayı) kıyısında Themiskyra şehrinde
bir kraliçenin idaresi altında yaşarlarmış. Herakles ve Theseus Amazonlarla
savaşmışlardı. Truva savaşı sırasında amazon kadınları Truvalılar'ın
tarafında savaşmış ve bu savaşta kraliçeleri Penthesileia ise Akhilleus
tarafından öldürülmüştü.
Ambrosia - Eski Yunanlara göre Olympos Tanrılarının yiyeceği.
Mitolojiye göre, baldan tatlı ve güzel kokulu olan bu gıdadan yiyenler
ölümsüzlük kazanıyorlardı.
Amphitrite - Denizler Tanrısı Poseidon'un karısı. Okeanos'la
deniz Tanrılarından olan Nereus'un kızı. Poseidon - Amphitrite evliliğinden
bir çok deniz perisi, yarı at yarı insan Triton doğdu.
Ananke - Eski mitolojide Zaruret, Zorunluluk ve Kader Tanrıçası.
Oprhic kültünün başlangıcına dek nadiren tapılan bir Tanrıçaydı. İnsan
şeklinde olduğu düşünülmüştür. Romalılar ona Necessitas demişler.
Andromakhe - Thebae Campus bölgesinin prensi Eetion'un kızı,
Hector'un karısı. Truva savaşı sırasında babası, kardeşleri ve kocası
Akhilleus tarafından öldürülmüştü. Troya prensi Hector'dan olan oğlu
da Yunanlılar tarafından öldürülmüş, bahtsızlığını büsbütün artırmıştı.
Troya'ya giren Yunanlılar, sağ kalanları da esir olarak götürdükleri
zaman, bahtsız Andromakhe, Akhilleus'un oğlu, Neoptolemos'un hissesine
düşmüştü. Neoptolemos'un ölümünden sonra Andromakhe Hector'un kardeşi
Helen'le evlenmiştir.
Antaios - (Anteos) - Yunan mitolojisinde Libyalı dev, Poseidon
ile Toprak Ana Gaia'nın oğlu. Herakles onunla savaştığında zorlanmış,
sonradan Antaios'un gücünü üzerine düştüğü Toprak Anadan aldığını anlamış
ve onu topraktan ayırarak boğmuştur.
Antenor - Troya Kralı Priam'ın arkadaşı. Yunanlarla gizlice anlaşmış
olup Troya'ya ihanet ettiği söylenir.
Aphrodite - (Afrodit, Venüs), aşk ve güzellik Tanrıçası. En güzel
Tanrıça şüphesiz kızıl saçlı Afrodit'ti. Afrodit aşk Tanrıçası olup,
insanların birbirlerine sevgi ile yaklaşması için üzerlerine aşk iksirini
damlatan, çiçekleri ve ağaçları baharda rengarenk donatarak,doğayı canlandıran
üretken bir Tanrıçadır. O ateş Tanrısı olan ve çok sanatkar, ancak topal
ve çok fazla yakışıklı sayılmayacak bir görünüme sahip olan Hephaistos
ile evlenmiş. Afrodit ve Hephaistos'la ilgili mit her ikisinin de temsil
ettikleri sanat ve aşk kol kola olması gerektiğini vurgulamaktadır.
Güzellik, Aphrodite'yle gelirdi. Rüzgarları fırtına bulutları onu görünce
kaçar, çiçekler toprağı süsler, denizin dalgaları kahkahalar atardı.
Onsuz sevinç de, mutluluk da olmazdı. Güzel Tanrıça Afrodit'in adı Homeros'un
İlyada'da anlattığına göre Truva (Troya) savaşının başlama nedeni olarak
anılmaktadır. Ağaçlardan mersin ağacını, hayvanlardan kumruyu, bazen
de serçe ile kuğuyu korurdu.
Apollon - (Phebus) Zeus ile Leto'nun (Latona) oğlu, Artemis'in
kardeşi. Olimpos Tanrıları içinde güzel sanatlar ve gün ışığının Tanrısı
olarak saygınlığını kazanır. Olymposluları altın liriyle eğlendiren,
çok uzaklara ok atabilen, hastaları iyileştiren, iğleştirme sanatını
hastalara ilk öğreten gümüş yayın efendisi okçu Tanrı olarak Yunan şiirlerine
geçmiştir. Apollon'un ağacı defneydi.Yaratıların çoğu onun için kutsaldı;
ama yunus ile kargaya ayrı bir sevgi beslerdi. Karanlık nedir bilmeyen
ışık Tanrısı, yalan nedir bilmeyen doğruluk Tanrısı olarak da tanımlanmıştır.
Arakne - (Arachne) Lydya'lı güzel bir kız. Kendini, Tanrıça Athena'dan
üstün gördüğü için örümceğe çevrildi.
Ares - (Mars) - Savaş Tanrısı. Zeus ile Hera'nın oğlu. Homeros'a
göre, son derece katı yürekli, kinci bir Tanrıdır. Arkadaşları olan
Deimos 'korku', Enyo 'Felaket'; Phobos 'Dehşet'; Eris 'Kavga' ve ölüm
Tanrıları Kerler ile Ares'in yanından hiç ayrılmazdı. Yunanlılar Ares'i
pek sevmezlerdi ve bu nedenle onun tapınağına rastlamak imkansızdır.
Romalılara göre ise Mars üstün, soylu bir görünüşü olan hiç yenilmeyen
bir Tanrıydı. Kuşlardan akbaba, hayvanlardan köpek Ares'e aitti.
Argos - (Arg, Argus) Yunan mitolojisinde bir çok karakterin adı.
1. Argos - Her şeyi gören yüz gözlü dev. Hera için çalışırdı. Argos
Rüzgar Tanrısı Hermes tarafından öldürülmüş, gözleri ise Hera'nın şerefine
tavus kuşunun tüylerini süslemişti. 2. Argos - Friks kralının oğlu,
Argo isimli gemiyi yapmış. 3. Argos - Odysseus'un köpeği, Odysseus yıllar
sonra vatanı Ithake'ye döndüğünde onu tanımış ve sevincinden ölmüştü.
4. Argos - Zeus ile Niobe'nin oğlu. 5. Argos - Argolis bölgesinin baş
şehri
Arethusa - Yunanistan'da akan Alpleis nehrinin perisi. Nehir
Tanrısı Alpherios onun güzelliğine hayran olur ve onu yakalamak ister.
Arethusa Sicilya yakınlarındaki Ortygia adasına kadar koşar ve orada
Tanrıça Artemis'in yardımını ister. Artemis, peri kızını, bu vurgun
avcının takibinden kurtarmak için onu Ortygia adasında bir çeşmeye çevirir.
Alpherios'a da acır onu Yunan denizine döken bir nehre çevirir.
Ariadne - (Ariane) Yunan mitolojisinde Girit Kralı Minos ile
Pasiphane'nin kızı. Ariadne Minotauros'u öldürmek amacıyla Girit adasına
gelen Theseus'a aşık olmuş ve ona labirentte kaybolmamasını sağlayan
ip vermiş. Minotauros'u öldüren Theseus Ariadne'yi kendisi ile götürmüş,
sonra da Naksos adasında terk etmiş. Adada kalan Ariadne Dionysos'le
evlenmiş. Bir başka rivayete göre Ariadne adada Artemis tarafından öldürülmüş.
Artemis - (Diane) - Zeus ile Leto'nun (Latona) kızı, Apollon'un
kız kardeşi. Av Tanrıçasıdır. Selvi onun için kutsaldır. Yabani hayvanların
hepsini, özelliklede geyiği, sever.
Asia - (Asie) - Irmak Tanrısı. İapetos ve Asie'den gök kubbesini
sırtında taşıyan Atlas, Menoetios, Epimetheus, Prometheus doğmuşlar.
Asklepios - (Esculope) - Sağlık ve Hekimlik Tanrısı. Apollon'un
oğludur. Asklepios'un tapınaklarına Asklepion denir. Bunlar aynı zamanda
İlkçağın hastaneleridir. Asklepios'un yılanlarla sarılmış asası bugün
de hekimliğin simgesidir.
Athena - (Minerva) - Eski Yunanlara göre, Athena üretici zekanın
ve adaletli savaşların Tanrıçasıdır. Ülkeyi saldırılardan koruyan bir
Tanrıçaydı Athena. Bir başka özelliği, Şehir Tanrıçası olmasıydı; uygarlığın,
el sanatlarının, tarımın koruyucusu, dizginin yaratıcısıydı; atları
ilk ehlileştiren oydu. Onun şerefine şehirlerine Athena adını vermişler.
Yılan ve baykuş Tanrıçanın sembolleridir. Bir adı da Pallas'tır.
Atlantis - (Atlantide) - Batmış bir ülke. Eflatun'un (Platon'un)
Kritias ve Tiamos adındaki eserlerinde anlattığına göre, denize gömülüp
yok olmuş büyük bir ada.
Atlas - İapetos ve Asie'nin (Klymene'nin) oğulları, Menoetios,
Epimetheus ve Prometheus'un kardeşi. Pleione Hyas ile Hesperos'un babası.
Homeros'a göre peri Calpso'nun da babasıdır. Titanların, Tanrılara karşı
giriştikleri savaşa yenilince Atlas dünyayı, gök kubbeyi omuzlarında
taşımak cezasına çarptırıldı.
Aurora - (Eos) Şafak Tanrıçası. Gül renkli parmaklara sahip,
güzel ve gönül alıcı bir bakireydi. Her sabah doğu tarafından göğün
kapılarını açarak güneşe yol verirdi.
Bakkhus - (Bacchus) - Dionysos'un Latince adı.
Baukis - (Baucis) - Philemon'un karısı. Fakirliklerine rağmen
Baukis ve Philemon tanımadıkları iki misafiri ağırlar, onlara ellerinden
geldiğince konuksever davranırlar. Bu misafirler Zeus ve Hermes'ti.
Misafirperverliklerine armağan olarak Zeus ve Hermes onları komşularını
öldüren tufandan korudular. Baukis ve Philemon'un yaşadığı ev bir mabede
dönüştü, onlar bu mabette yaşadılar ve kendi diledikleri bir gün öldüler.
Ölümlerinden sonra onlar ağaca dönüştüler: meşe ve ıhlamur oldular.
Bellona - Romalıların Zafer ve Savaş Tanrıçası. Kapadokya Tanrıçası
Ma ve Yunan Tanrıçası Nike ile aynı özellikleri taşımaktadır.
Broes - Şafak Tanrısı Eos'un oğlu. Kuzey rüzgar Tanrısı, poyraz.
Bu Tanrı, Yunanistan'a nazaran, soğuk bir iklime sahip olan Thrakia'da
otururdu.
Brontes - Toprak Ana Gaia ve Gökyüzü Uranos'un çocuğu. Bir Kyklop'tur.
Gök gürültüsü temsilcisidir.